چاپ و بستهبندی خاورمیانه با تنشهای خلیج فارس مواجه است
اسکندر جهانبانی، کارشناس برجسته صنعت چاپ خاورمیانه طی یادداشتی در سایت MePrinter به واکاوی جنگ در خاورمیانه و تاثیر آن بر صنعت چاپ پرداخته است؛
صنعت چاپ و بستهبندی در سراسر خاورمیانه در حال ورود به یکی از چالشبرانگیزترین دورههای تاریخ مدرن خود است، زیرا تشدید تنشها در خلیج فارس در زنجیرههای تأمین، اقتصاد تولید و تقاضای بازار نهایی موج میزند. آنچه که پیش از این یک بخش بسیار رقابتی و حساس به هزینه بود، اکنون با اختلال ژئوپلیتیکی در حال تغییر شکل است و چاپخانهها و تبدیلکنندگان را مجبور میکند نه تنها در عملیات خود، بلکه در استراتژیهای بلندمدت خود نیز تجدید نظر کنند.
در مرکز این اختلال، وابستگی ساختاری عمیق منطقه به پتروشیمی قرار دارد. جوهرهای چاپ، فیلمهای انعطافپذیر، لمینتها، پوششها و طیف گستردهای از زیرلایهها به طور مستقیم یا غیرمستقیم به مشتقات نفتی وابسته هستند و این صنعت را به ویژه در برابر نوسانات بازارهای انرژی آسیبپذیر میکنند. با توجه به اینکه مسیرهای کشتیرانی از طریق تنگه هرمز تحت فشار هستند و حق بیمه حمل و نقل به شدت افزایش مییابد، هزینه جابجایی مواد اولیه افزایش یافته است. تأثیر این امر در کل زنجیره ارزش احساس میشود.
خاورمیانه بیش از 40 درصد از صادرات جهانی پلیاتیلن را تشکیل میدهد. کاهش عرضه ناشی از درگیری و افزایش قیمت نفت، هزینههای بستهبندی را در برخی از دستهبندیها بیش از 20 درصد افزایش داده است. هر 10 دلار افزایش قیمت نفت در هر بشکه، چندین سنت در هر پوند به هزینههای تولید بستهبندی پلاستیکی اضافه میکند. اختلالات لجستیکی باعث شده است که زنجیرههای تأمین «به موقع» از کار بیفتند و منجر به کمبود موجودی و تأخیر در حمل و نقل شوند.
طبق گزارش اخیر رویترز، صندوق بینالمللی پول انتظارات رشد اقتصادی برای خاورمیانه را در سال 2026 به حدود 1.1 درصد کاهش داده است که نشان دهنده رکود گستردهتر ناشی از درگیری است. این فشار کلان اقتصادی مستقیماً به کاهش تولید صنعتی و حاشیه سود کمتر برای تولیدکنندگان، از جمله شرکتهای چاپ و بستهبندی، منجر میشود.
فعالان صنعت در حال حاضر در حال کمّی کردن تأثیر به شدت آن هستند. گزارشی که توسط تایمز هند ذکر شده است، اشاره میکند که هزینههای تولید مرتبط با چاپ مرتبط با درگیری غرب آسیا تا 30 تا 40 درصد افزایش یافته است. اگرچه این دادهها از خارج از منطقه سرچشمه میگیرند، اما واقعیتهای زنجیره تأمین را منعکس میکنند که به همان اندازه برای تبدیلکنندگان خاورمیانه نیز صدق میکند، که بسیاری از آنها به همان جریانهای جهانی مواد و ساختارهای قیمتگذاری متکی هستند. برای چاپخانههای کوچکتر و متوسط، چنین افزایشهایی به راحتی قابل جذب نیستند و منجر به تصمیمگیریهای دشوار در مورد قیمتگذاری، حجم و حفظ مشتری میشوند.
در عین حال، طرف تقاضا در این معادله در حال تضعیف است. خاورمیانه مدتهاست که با حمایت قوی بخشهای خردهفروشی، کالاهای لوکس و مسافرتی، دژ محکمی برای بستهبندیهای ممتاز بوده است. با این حال، دادههای اخیر گزارش شده توسط رویترز نشان دهنده کاهش شدید فعالیت خردهفروشی، به ویژه در مراکز کلیدی مانند دبی است، جایی که فروش کالاهای لوکس و ترافیک مراکز خرید به طور قابل توجهی کاهش یافته است. فروش مراکز خرید تا 50 درصد کاهش یافته است. این امر تأثیر فوری بر مواد چاپی با ارزش بالا، از جمله کارتنهای تاشو، برچسبهای ویژه و بستهبندیهای تزئینی دارد.
خردهفروشی مسافرتی، یکی دیگر از بخشهای حیاتی، نیز به شدت آسیب دیده است. اختلالات فرودگاهی و کاهش ترافیک مسافران، تقاضا برای بستهبندیهای معاف از مالیات و مواد چاپی تبلیغاتی را تضعیف میکند. همانطور که یکی از ناظران صنعت در گزارش رویترز اشاره کرد، این درگیری «به خرید از فرودگاه آسیب رسانده است» و نشان میدهد که بیثباتی ژئوپلیتیکی چگونه میتواند به سرعت به کاهش حجم چاپ در بخشهای مختلف منجر شود.
فراتر از اقتصاد و تقاضا، لجستیک به عنوان یکی از مهمترین نقاط درد ظهور کرده است. خلیج فارس نه تنها یک کریدور انرژی، بلکه یک شریان حیاتی برای تجارت جهانی است و اختلالات منجر به تأخیر، تغییر مسیر و در برخی موارد، توقف محمولهها شده است. برای چاپخانههایی که با برنامههای تولید فشرده کار میکنند، حتی تأخیرهای جزئی در دریافت موادی مانند مقوا، فیلم یا آلومینیوم میتواند عملیات را متوقف کند. نتیجه، تمایل فزایندهای در بین تبدیلکنندگان برای افزایش بافر موجودی، علیرغم فشار مالی است که این امر تحمیل میکند.
با این حال، در این محیط چالشبرانگیز، یک تغییر ساختاری قابل توجه در حال شکلگیری است. وابستگی به مواد اولیه خاورمیانه به ارزش ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار که هر ساله از تنگه هرمز عبور میکند، منجر به کمبود گسترده پلاستیک شده است. عرضه پلیاتیلن و پلیپروپیلن – هسته برای بستهبندیهای انعطافپذیر و دربها – به شدت محدود شده است، زیرا این منطقه ۲۵ درصد از صادرات جهانی این مواد را تشکیل میدهد. علاوه بر این، قیمت پلاستیک خام به بالاترین حد خود در ۴ سال گذشته رسیده است. کمبود و افزایش هزینههای مواد مبتنی بر پلاستیک، علاقه به جایگزینهای کاغذی و فیبری را افزایش میدهد.
به گزارش رویترز، برخی از تولیدکنندگان بستهبندی با محدود شدن عرضه پلاستیک، افزایش قابل توجهی در تقاضا برای راهحلهای کاغذی گزارش دادهاند. درخواستها برای بستهبندی کاغذی در برخی از شرکتها سه برابر شده است، زیرا خریداران به دنبال جایگزینهایی برای پلاستیک هستند. این روند با اهداف پایداری گستردهتری که در حال حاضر در منطقه مورد توجه قرار گرفتهاند، همسو است، اما بحران فعلی به عنوان یک کاتالیزور قدرتمند عمل میکند و سالهای گذار تدریجی را در یک بازه زمانی بسیار کوتاهتر فشرده میکند. پیشبینی میشود بازار بستهبندی کاغذی و فیبری تا سال ۲۰۳۰ به ۴۴۹.۹۲ میلیارد دلار برسد و با حذف پلاستیک توسط برندها برای کاهش خطرات عرضه، رشد آن شتاب میگیرد.
برای بسیاری از چاپخانهها، این تغییر هم چالش و هم فرصت را نشان میدهد. اگرچه گذار به بسترهای جدید نیاز به سرمایهگذاری، تنظیمات فرآیند و گاهی تجهیزات جدید دارد، اما در عین حال دری را به روی مدلها و بازارهای جدید تجاری نیز میگشاید. شرکتهای تبدیلکنندهای که میتوانند به سرعت سازگار شوند – و جایگزینهای پایدار را بدون به خطر انداختن کیفیت یا عملکرد ارائه دهند – احتمالاً پس از فروکش کردن آشفتگی فعلی قویتر ظاهر خواهند شد.
واکنش بازیگران صنعت، عملگرایانه بوده است تا خوشبینانه. گفتگوها در سراسر این بخش نشان میدهد که تمرکز بر بقا و انعطافپذیری به جای رشد است. شرکتها در حال مذاکره مجدد در مورد قراردادهای تأمین، بررسی استراتژیهای جایگزین تأمین و ارزیابی مجدد مدلهای قیمتگذاری هستند. در برخی موارد، روابط دیرینه با مشتری در حال آزمایش است زیرا چاپخانهها تلاش میکنند بخشی از هزینههای افزایشیافته را منتقل کنند، در حالی که همچنان در بازاری که خود تحت فشار مالی است، رقابتی باقی بمانند.
آنچه وضعیت فعلی را به ویژه مهم میکند این است که صرفاً چرخهای نیست. ترکیبی از ریسک ژئوپلیتیکی، شکنندگی زنجیره تأمین و تغییر ترجیحات مواد، تحول ساختاری عمیقتری را به دنبال دارد. مزیت تاریخی خاورمیانه به عنوان یک قطب تولید یکپارچه پتروشیمی با هزینه کم، به چالش کشیده شده است و این امر باعث تنوع تدریجی زنجیرههای تأمین و ایجاد تعادل مجدد در استراتژیهای تأمین جهانی شده است.
با نگاهی به آینده، مسیر این صنعت به شدت به مدت و شدت درگیری بستگی خواهد داشت. کاهش تنش میتواند بازارها را تثبیت کرده و تا حدودی به حالت عادی بازگرداند، اما بعید است درسهای ماههای گذشته فراموش شوند. چاپخانهها و تبدیلکنندگان بستهبندی اکنون به شدت از قرار گرفتن در معرض شوکهای خارجی آگاه هستند و انتظار میرود بسیاری از آنها به سرمایهگذاری در انعطافپذیری، کارایی و پایداری ادامه دهند.
از این نظر، بحران فعلی در نهایت میتواند به عنوان یک نقطه عطف عمل کند. اگرچه تأثیر فوری آن مخرب و در بسیاری از موارد آسیبزا بوده است، اما صنعت را نیز مجبور به تکامل میکند. برای بخش چاپ و بستهبندی خاورمیانه، مسیر پیش رو با بازگشت به حالت عادی قدیمی تعریف نخواهد شد، بلکه با توانایی سازگاری با یک واقعیت جدید و نامشخصتر تعریف میشود.
منبع: https://meprinter.com/
