در بزرگترین و پیشرفتهترین کارخانه تولید کاغذ در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه و شمال آفریقا چه می گذرد؟
از دل صحرا تا قفسهها و میزهای کاری در سراسر جهان، این روزها داستان «ساخت امارات» با نام کارخانهی کاغذ اتحاد (Ittihad Paper Mill — IPM) شکل واقعیتری به خود گرفته است. این کارخانه که در ابوظبی مستقر است، بهعنوان نخستین و بزرگترین واحد تولید کاغذ چاپ و تحریر در حوزهی GCC و یکی از پیشرفتهترین کارخانهها در منطقهی خاورمیانه و شمال آفریقا شناخته میشود. ظرفیتی که برای این مجموعه اعلام شده رقمی در حدود ۳۲۰ تا ۳۲۵ هزار تُن کاغذ در سال است؛ معیاری که نشان میدهد هر سال میلیاردها برگه A4 از دل این مجموعه بیرون میآیند و امارات را از نقش صرف وارد کننده به نقش یک صادر کنندهی قابل اعتنا تبدیل کردهاند.
IPM فراتر از یک کارخانهسازی معمولی است؛ آنچه این پروژه را متمایز میکند، تلفیق سرمایه گذاری صنعتی سنگین با یک گفتمان زیستمحیطی و رویکردی جامع نسبت به پایداری است. از همان ابتدا اعلام شده که پالپ مورد استفاده برای کاغذسازی در این کارخانه از جنگلهای پایدار و دارای گواهی معتبر تهیه میشود و فرایندهای تولید به گونهای طراحی شده تا کمترین اثر زیستمحیطی را برجای گذارند. این ادعاها با پیادهسازی سیستمهای پیشرفتهای مانند فرآیندهای کاهش و بازیابی پساب و فناوریهای کنترل انتشارات کربنی همراه شده؛ بهعبارت دیگر،IPM پایداری را یک «چک لیست» نپنداشته و آن را به دستورالعملی عملیاتی تبدیل کرده است.
یکی از محورهایی که IPM روی آن تمرکز کرده، متنوع سازی سبد محصول و تطابق با نیازهای مختلف بازار است. برندهای تحت پوشش کارخانه که در میان آنها نامهایی مثل Maram،Archer و Omnia دیده میشود، هر کدام برای استفادههای مشخصی طراحی شدهاند: کاغذهای کپی و پرینت کاربری روزانه با عملکردی ضد گرفتگی و کمگرد و غبار، کاغذهای حرفهای بدون روکش با روشنایی و کنتراست بالا برای چاپ چند رنگ پرسرعت، و نسخههای پریمیوم برای چاپ تصاویر با وضوح بالا. این تنوع محصول به IPM امکان میدهد هم بازار اداری و شبکه توزیع منطقهای را تأمین کند و هم برای صادرات به بازارهای بینالمللی گزینههای رقابتی ارائه دهد.
نقش IPM در تقویت اقتصاد صنعتی امارات بزرگتر از تولید صرف است؛ این کارخانه یک نماد استراتژیک در چارچوب ابتکاراتی مانند «Make it in the Emirates» و سیاستهای دولت برای کاهش وابستگی به واردات و تقویت زنجیرههای ارزش داخلی بهشمار میآید. حضور پررنگ IPM در رویدادهای کلیدی صنعت، از جمله Paperworld Middle East، نه تنها نشاندهندهی جاهطلبی تجاری شرکت است بلکه بیان میکند که صنعت کاغذ منطقه در تلاش است تا از منظر نوآوری، پایداری و قدرت صادرکنندگی بازتعریف شود. نمایشگاهها و همایشهای این چنینی محلی برای بستن قراردادها، یافتن توزیع کنندگان جدید و معرفی راهکارهای نوین به خریداران منطقهای هستند؛ جایی که گفتگوها میتوانند به قرارداد و بهتبع آن، به جریان صادرات منجر شود.
از منظر بازار جهانی هم شرایط برای یک بازیگر منطقهای مناسب شده است. تقاضای جهانی برای محصولات چاپی اگرچه تحتتأثیر تحول دیجیتال قرار داشته، اما بخش قابل توجهی از مصرف کاغذ مربوط به بستهبندی، مستندات رسمی، آموزش و دیگر نیازهای ساختاری است که همچنان پایدار باقی میمانند. از طرفی، برندها و مصرفکنندگان اکنون بیشتر از گذشته به منشأ محصول و استانداردهای زیست محیطی توجه میکنند؛ این همان پنجرهی فرصتی است که IPM با تأکید بر سازگاری محیطی و استانداردهای بینالمللی میتواند از آن سود ببرد و سهم قابلتوجهی از بازار صادراتی را بهدست آورد. برخی گزارشها حاکی است بخش بزرگی از تولید این کارخانه به صادرات اختصاص دارد و از بیش از پنجاه کشور عرضه میشود که نشاندهندهی یک زنجیرهی عرضه منطقهای و فرامنطقهای رو به رشد است.
درست مانند هر صنعت دیگری، صنعت کاغذ هم با چالشهایی روبهروست. دسترسی به منابع آب و مدیریت مصرف انرژی در مناطق خشک، نوسان قیمت مواد اولیه در بازار جهانی، و رقابت با تولیدکنندگان کمهزینه در آسیا، از جمله ریسکهایی هستند که باید مدیریت شوند. با این حال، سرمایهگذاری در فناوریهای نوین تولید، بازیابی انرژی، و فرایندهای اتوماسیون و کنترل کیفیت میتواند مزیتهای رقابتی پایداری ایجاد کند که هزینههای عملیاتی را در بلندمدت کاهش دهد و کیفیت محصول را در سطح جهانی نگه دارد. همکاری با شرکتهای مهندسی و تامینکنندگان فناوری (مثلاً برای راهاندازی سیستمهای کنترل تولید و مدیریت انرژی) به IPM کمک کرده تا استانداردهای جهانی را رعایت کند و عملکرد کارخانه را در سطح قابلقبولی حفظ نماید.
هویت محصول و تجربهی مشتری نیز برای IPM اهمیت زیادی دارد. وقتی یک دفتر یا مجموعهی چاپی با برندهایی مثل Archer یا Omnia مواجه میشود، چیزی فراتر از یک برگ کاغذ دریافت میکند؛ کیفیت چاپ، سرعت عملکرد دستگاهها، کاهش توقفات ناشی از گرفتگی و گرد و غبار، و استاندارد تصاویر همه بخشی از وعده ارزش این برندهاست. این وعدهها هنگام عرضه به بازارهای صادراتی و کسبوکارهای تولیدی، به ویژه در صنایع تبلیغات، نشر و بستهبندی، اهمیت مضاعفی پیدا میکنند.
نگاهی به آینده نشان میدهد که مسیر IPM تنها تولید انبوه نیست؛ این مجموعه میتواند تبدیل به یک هاب منطقهای برای نوآوری در کاغذهای تخصصی، تولید محصولات با خواص فنی (مثلاً برای بستهبندیهای خاص یا کاربردهای صنعتی) و ارتقای ظرفیتهای بازیافت و اقتصاد چرخشی شود. ترکیب تلاشهای زیستمحیطی، توسعه محصول، و اتصال به بازارهای جهانی میتواند IPM را در موقعیتی قرار دهد که نه فقط تأمینکننده، بلکه مرجع استانداردسازی و نوآوری در صنعت کاغذ منطقه باشد.
در نهایت، کارخانهی Ittihad Paper Mill جلوهای از این موضوعست که چگونه سرمایهگذاری استراتژیک، تکنولوژی پیشرفته و تعهد به پایداری میتوانند یک صنعت را بازتعریف کنند. این پروژه نشان میدهد که «ساخت امارات» امروز معنایی فراتر از تولید دارد: ترکیبی از کیفیت، مسئولیت زیستمحیطی و توان صادراتی که میتواند الگویی برای سایر صنایع منطقه باشد. هر رول کاغذی که از ابوظبی خارج میشود، نه فقط یک محصول بلکه پیامِ پختگی صنعتی و چشمانداز بلندپروازانهی منطقه را بههمراه دارد.
